Z.T.KOR: ABD, NETANYAHU’NUN SON GAZZE BARIŞ ANLAŞMASINI BOZMASINI ENGELLEYEBİLİR Mİ?

 

ABD, NETANYAHU’NUN SON GAZZE BARIŞ ANLAŞMASINI BOZMASINI ENGELLEYEBİLİR Mİ?

TRT World’den Kazim Alam’ın yolladığı sorulara verdiğim cevaplar üzerinden kaleme alınan “Can US stop Netanyahu from derailing latest Gaza peace deal?” başlıklı yazı 12.8.3026 tarihinde TRT World’de yayınlanmıştır. Mustafa Yetim hoca da görüşleriyle yazıya katkı vermiştir. Yazıyı linkten okuyabilirsiniz: https://www.trtworld.com/article/670064b88c92. Sorulara verdiğim cevapların tam hali aşağıdadır.

 

Sizce ABD, İsrail'in Barış Kurulu planı kapsamında Gazze'den çekilme kararını gözden geçirmesi için baskı uygulamaya istekli olacak mı? Eğer evet ise: neden ve ne ölçüde?

Öncelikle şunu belirteyim. Ateşkes anlaşmasına imza atıldığı andan itibaren İsrail’in anlaşmaya asla uymayacağını, Netanyahu’nun 8 Ekim 2023’te ilan ettiği hedeflerin hiçbirinden vazgeçmediğini, bunun barışa giden bir yol olmayıp İsrail soykırımını dünyanın dikkatini ve tepkisini çekmeden başka araçlarla sürdürmesini sağlayacağını söylüyorum. Gerek ateşkes metni gerekse Barış Kurulu’nun oluşumu ve şekli İsrail’in sonuna kadar istismar edebileceği boşluklar ve imkanlarla dolu.

Netanyahu 7 Ekim’den bu yana bir savaş tiryakisine dönüştü, artık savaşsız ayakta kalamaz. İsrail toplumu da hala kan ve intikam istiyor. Gazze’nin yeniden işgali ve yerleşimlere açılmasını destekleyen geniş bir kitle var. Bu şartlar altında 27 Ekim’de seçimlere gidecek İsrail’de hiçbir hükümet, dışarıdan gelen baskılara boyun eğmeyecektir.

Trump yönetimi, İsrail’e kararını gözden geçirmesi için baskı yapabilir, ama bunun işe yarayacağını düşünmüyorum.

İsrail’in eski savunma bakanlarından Moşe Dayan’ın şu sözü hala geçerli: “ABD’li dostlarımız bize para, silah ve tavsiye sunuyor; biz para ve silahı alır, tavsiyeleri geri çeviririz.”

1980’lerde ABD’de büyükelçi yardımcısı ve BM daimi temsilcisi görevlerini üstlenen Netanyahu manipülasyon ustasıdır. 1990’lı yıllarda şu sözü bugün hala geçerliliğini koruyor: “ABD hükümeti İsrail siyasetine karşı çıkacak olsa Amerikan kamuoyunu kendi hükümetine karşı nasıl manipüle edeceğimi biliyorum.”

ABD'nin İsrail üzerinde hâlâ kullanabileceği belirli baskı araçları var mı? ABD bu araçları ciddi anlamda kullanmaya karar verirse, bunların etkinliği ne kadar olabilir?

Tabii ki. ABD’nin İsrail üzerinde gerçekten baskı oluşturacak araçların hiçbirini kullandığını düşünmüyorum. Mesela silah satışını kestiği taktirde İsrail’in boyun eğmekten başka şansı kalmaz. Çünkü ne kendi silah üretim kapasitesi ne de diğer müttefiklerinden aldığı silahlar Amerikan silahlarının yerini doldurabilir. Diplomatik alanda korumayı kaldırabilir. Uluslararası mahkemelerde yargılanmasının önünü açabilir. Medyada İsrail’in propaganda dilini kullanmaktan vazgeçip suçlarını ifşa edebilir. Ekonomik yardımları kesebilir. Şunu unutmayın: İsrail kurulduğundan beri dış destekle ayakta. O destek kesilmeden İsrail geri adım atmaz. Ama ABD elindeki kartları kullanmayacaktır.

ABD, İsrail'i geri çekilmeye zorlayamazsa veya zorlamazsa, Gazze barış sürecinin genelinde en olası sonuçlar nelerdir?

Gazze’de bırakın barış sürecini ateşkes bile yok, kendimizi kandırmayalım. İsrail’in lügatinde taviz ve uzlaşma değil, hasma boyun eğdirme vardır. Dolayısıyla ABD ve İsrail’in barışla kastı Filistinlilerin ve bizim anladığımız şey değildir. Halihazırda Gazze tamamen yaşanamayacak bir yere dönüştürüldü; önümüzdeki kış sınır kapıları açıldığında gönüllü çıkış adı altında yüz binlerce Gazzeliyi gitmeye mecbur bırakmaya çalışırlarsa şaşırmayacağım. İsrail’in Gazze’yi boşaltma hedefinden vazgeçtiğini düşünmüyorum.