Z.T.KOR: İSRAİL, NEDEN ARAP PARTİLERİN SEÇİMLERE KATILMASINI YASAKLAMAYA ÇALIŞIYOR?

 

İSRAİL, NEDEN ARAP PARTİLERİN SEÇİMLERE KATILMASINI YASAKLAMAYA ÇALIŞIYOR?

Zahide Tuba Kor

Not: Aşağıdaki kısa yazıyı, bendenizden görüş isteyen TRT World’den Kazim Alam'a yazmıştım. Alam'ın kaleme aldığı haber-analiz için bkz. “Why Netanyahu is trying to erase Arab parties before elections”, TRT World, 17.9.2026, https://www.trtworld.com/article/5b0904d221c3

 

İsrail 2018’den beri siyasal çıkmazın içinde. Bunun dört temel sebebi vardı:

(i)             2018’de patlak veren Haredilerin (ultra-Ortodokslar) kuruluştan beri var olan askerlik muafiyetini kaldırma krizi sonucu, Savunma Bakanı ve İsrail Evimiz Partisi lideri Avigdor Lieberman’ın istifası ve muhaliflerin safına geçmesiyle Netanyahu’nun koalisyon hükümeti kurma çoğunluğunu yitirmesi;

(ii)           yolsuzluk soruşturmaları ve ülkenin Netanyahu yandaşları ve karşıtları olarak ortadan ikiye bölünmesi;

(iii)         çıkar çatışmaları neticesinde Likud’dan kopan bakanların yeni partiler kurup Netanyahu karşıtı cepheye katılması;

(iv)         nüfusun beşte birini oluşturan Filistin/Arap asıllı seçmenlerin boykotu bırakıp sandığa kitlesel olarak gitmeye başlamalarının siyasal dengeleri değiştirmesi.

Artık Arap partileri 120 sandalyeli İsrail meclisinde 10-15 milletvekili çıkartıyor, bu da Yahudi partilerden müteşekkil istikrarlı bir koalisyon hükümeti kurulmasını zorlaştırıyordu. Öyle ki İsrail 3,5 yılda tam 5 parlamento seçimine giderek bir rekor kırdı (9 Nisan 2019, 17 Eylül 2019, 2 Mart 2020, 23 Mart 2021 ve 1 Kasım 2022). Eğer 7 Ekim 2023 operasyonu olmasaydı ve Netanyahu’nun hapse girme ihtimali olmasaydı mevcut hükümet erken seçime giderdi.

2019-2020’de Yahudi partilerden oluşan istikrarlı bir hükümet kurulamayıp 11 ayda 3 erken seçime gidilmesinde Arap partilerin etkisi büyüktü. Bunu gören Netanyahu, 2021 seçimleri öncesi taktik değiştirdi; Arap seçmenin bir kısmını Likud Partisi’ne çekmek ve Arap oylarını bölüp partileri baraj altında bırakma hedefli siyasi oyunları tamamen aleyhine işleyip 2009’dan sonra ilk kez 1 seneliğine muhalefete düşmesine yol açmıştı. Onun oynadığı oyun rakiplerine yaramış ve RAAM partisinin dışarıdan desteğiyle Netanyahu karşıtı partiler koalisyon hükümeti kurmuştu.

Önümüzdeki seçimde Arap partilerin yine İsrail siyasetini çıkmaza sürükleyeceği aşikar. Kesin çözüm, artık Arap partilerin yasaklanması ve Araplara giden milletvekilliklerinin Yahudi partiler arasında bölüşülmesi. 7 Ekim sonrası radikalleşen ve Filistinlilerin tamamını terörist veya tehdit olarak gören İsrail siyasi-toplumsal atmosferi de buna müsait. Hiçbir siyasi parti artık 2021’de olduğu gibi dışarıdan Arap parti desteği arayışına giremez. Bu da kalıcı siyasi istikrarsızlık demek.

2018’de çıkartılan ve İsrail’i sadece Yahudilerin ulus-devleti olarak gören Temel Kanun zaten bugünlerin geleceğinin habercisiydi. Siyaset Temel Kanun’a uyarlanmış olacak.

NOT: Netanyahu'nun 2021 seçimleri arifesinde Arap oylarının etkisini kırıp yarışı kazanmak için tezgahladığı türlü oyunların ayrıntısı için bkz. Zahide Tuba Kor, Ortadoğu’da Ezberleri Bozmak: Bölgesel Analiz Nasıl Yapılmalı?, Küre Yayınları, s. 185-188.